Κρυφή πληγή το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών

Κρυφή πληγή το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών

 

Η πανδημία και η κατάρρευση των τουριστικών εισπράξεων επιδείνωσαν το 2020 το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, διευρύνοντας το έλλειμμα.

Το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών αποτελεί μια διαχρονική αδυναμία της κυπριακής οικονομίας αν και τα τελευταία χρόνια είχε μειωθεί χάρη στην αύξηση των εξαγωγών αγαθών και τις επιδόσεις ρεκόρ του κυπριακού τουρισμού.

Το έλλειμμα στις συναλλαγές έχει ως αποτέλεσμα να φεύγει από τη χώρα περισσότερο χρήμα από αυτό που έρχεται. Η ύπαρξη ενός μόνιμου ελλείμματος στο εμπόριο σε συνδυασμό με ένα υπέρογκο εξωτερικό χρέος και μια επιδεινούμενη διεθνή επενδυτική θέση έχει ως αποτέλεσμα η Κύπρος να είναι ιδιαίτερη ευάλωτη σε δυσμενείς αλλαγές στο εξωτερικό περιβάλλον. Η συμμετοχή στην ευρωζώνη παρέχει προστασία, όπως φαίνεται και στην υφιστάμενη οικονομική κρίση που προκάλεσε η πανδημία.

Η νομισματική πολιτική της ΕΚΤ υποστηρίζει τη χρηματοδότηση τους κράτους, το οποίο με σειρά του είναι σε θέση να στηρίζει επιχειρήσεις και εργαζομένους.

Ειδικότερα, σύμφωνα με στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας για τις λεγόμενες εξωτερικές στατιστικές, το ισοζύγιο τρεχουσών κατέγραψε έλλειμμα ύψους €2.476,4 εκατ. το 2020, σε σύγκριση με έλλειμμα €1.406,0εκατ., το 2019.

Προσαρμόζοντας τα στοιχεία, ως προς την επίδραση των οντοτήτων ειδικού σκοπού (SPEs, όπως η ναυτιλία), δηλαδή κατατάσσοντας τις SPEs ως μη κάτοικους, το έλλειμα διαμορφώθηκε στα €2.384,5 εκατ. το 2020, έναντι €1.510,0 εκατ. το 2019.

Η Κεντρική Τράπεζα σε σχετικό επεξηγηματικό σημείωμα σχολιάζει ότι η σημαντική αύξηση του συγκεκριμένου ελλείμματος αποτελεί απόρροια κυρίως του χαμηλότερου πλεονάσματος των υπηρεσιών (από €4.396,6 εκατ. σε €2.881,2 εκατ.). Οι δυσμενείς αυτές εξελίξεις αντισταθμίστηκαν, εν μέρει, από τα μειωμένα ελλείματα στο ισοζύγιο αγαθών (από -€4.634,4εκατ. σε -€4.177,1εκατ.).

«Αξίζει να σημειωθεί ότι οι εξελίξεις κατά την υπό εξέταση περίοδο, ιδιαίτερα στον τομέα των υπηρεσιών, καθορίστηκαν, σε μεγάλο βαθμό, από την πανδημία COVID-19», τονίζεται στο επεξηγηματικό σημείωμα της Κεντρικής Τράπεζας.

Οι μεταβολές στις κυριότερες κατηγορίες του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών έχουν ως εξής:

-Αγαθά.  Οι εισαγωγές παρέμειναν συστηματικά ψηλότερες από τις εξαγωγές. Το εμπορικό έλλειμμα συρρικνώθηκε κατά το 2020, συνεπεία της μείωσης των εισαγωγών (μείωση των γενικών εμπορευμάτων παρά την οριακή αύξηση των εισαγωγών κινητού εξοπλισμού (δηλαδή πλοίων, σκαφών αναψυχής και αεροσκαφών) και της μείωσης των εξαγωγών (η οποία συνδέεται με μείωση στις εξαγωγές κινητού εξοπλισμού και με οριακή μείωση στα γενικά εμπορεύματα).

-Υπηρεσίες. Η σημαντική μείωση του πλεονάσματος στις υπηρεσίες οφείλεται σχεδόν εξ’ ολοκλήρου στη μείωση των καθαρών εισπράξεων του ταξιδιωτικού. Οι αρνητικές αυτές εξελίξεις αντισταθμίστηκαν, εν μέρει, από την  αύξηση του πλεονάσματος των μεταφορών και των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών.

-Πρωτογενές εισόδημα. Η μικρή  συρρίκνωση του  ελλείμματος  στο πρωτογενές εισόδημα συνδέεται, κατά κύριο λόγο, με τη βελτίωση του εισοδήματος από άμεσες επενδύσεις. Αυτό αντισταθμίστηκε, σχεδόν  εξ’  ολοκλήρου, από  τις  αρνητικές  εξελίξεις  στις επενδύσεις χαρτοφυλακίου και στις “λοιπές” επενδύσεις. Ως πρωτογενές εισόδημα ορίζονται τα έσοδα που διαθέτουν οι µόνιµοι κάτοικοι της χώρας λόγω της άµεσης συµµετοχής τους στη διαδικασία παραγωγής και τα έσοδα που εισπράττει ο ιδιοκτήτης από τα χρηµατοοικονοµικά ή ενσώµατα στοιχεία του ενεργητικού.

-Δευτερογενές εισόδημα. Η διεύρυνση του ελλείμματος στο δευτερογενές εισόδημα σχετίζεται κυρίως με την αύξηση της συνεισφοράς στα ταμεία της ΕΕ και της μείωσης των κεφαλαίων που λήφθηκαν από την ΕΕ. Αυτό αντισταθμίστηκε από την αύξηση των εισπράξεων του λοιπού τομέα. Το ισοζύγιο δευτερογενών εισοδημάτων περιλαμβάνει κυρίως ένα μέρος των μεταβιβάσεων (εισπράξεων) από τον κοινοτικό προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Γενική Κυβέρνηση, τη συνεισφορά (πληρωμές) της Κύπρου στον κοινοτικό προϋπολογισμό και τα μεταναστευτικά εμβάσματα.

Η διεθνής επενδυτική θέση

Η διεθνής επενδυτική θέση (ΔΕΘ) της Κύπρου παρουσίασε καθαρή θέση παθητικού στα €29.446,0 εκατ. το 2020, έναντι €27.252,4 εκατ. το 2019. Η χειροτέρευση αυτή οφείλεται κυρίως στις  μειώσεις που  παρουσίασαν οι επενδύσεις χαρτοφυλακίου και σε μικρότερο βαθμό τα χρηματοοικονομικά παράγωγα. Οι εν λόγω μειώσεις αντισταθμίστηκαν από τη βελτίωση των άμεσων επενδύσεων, των “λοιπών” επενδύσεων και των συναλλαγματικών διαθέσιμων.

Εξωτερικό χρέος

Το ακαθάριστο εξωτερικό χρέος αυξήθηκε ελαφρώς στα €189.307,3 εκατ. το 2020, έναντι €189.212 εκατ. το 2019, με τα εξωτερικά στοιχεία ενεργητικού σε χρεωστικά μέσα να παρουσιάζουν αύξηση στα €112.421,0εκατ. από €109.001,9 εκατ. το 2019. Συνεπώς,  το καθαρό  εξωτερικό χρέος (ακαθάριστο εξωτερικό χρέος μείον εξωτερικά στοιχεία ενεργητικού σε χρεωστικά μέσα) μειώθηκε κατά €3.323,8 εκατ., σε €76.886,2 εκατ. το 2020.

Της Νικολέττας Λιβέρα