Ψήφος εμπιστοσύνης σε EastMed και φυσικό αέριο

Ψήφος εμπιστοσύνης σε EastMed και φυσικό αέριο

Το ενδιαφέρον ευρωπαϊκών χωρών για συμμετοχή στον αγωγό, οι «ενστάσεις» σε σχέση με τη βιωσιμότητα του, η πολυεπίπεδη συνεργασία με το Ισραήλ και η σημαντική συμφωνία για Αφροδίτη και Ισάι

Σημαντικές εξελίξεις καταγράφονται το τελευταίο διάστημα στον τομέα της ενέργειας, αφού η συνεργασία της Κύπρου με το Ισραήλ και άλλες χώρες της περιοχής φαίνεται να εδραιώνεται και να εμβαθύνεται. Την ίδια ώρα, οι υπουργοί Ενέργειας των δύο χωρών, τοποθετήθηκαν σε όλα τα θέματα που τρέχουν αυτή την περίοδο, ξεκαθαρίζοντας πολλές από τις πτυχές τους.

Συγκεκριμένα, η υπουργός Ενέργειας Νατάσα Πηλείδου ανέφερε μεταξύ άλλων ότι μετά από πρωτοβουλία του ισραηλινού ομολόγου της, καταγράφηκε σημαντικό ενδιαφέρον από ευρωπαϊκές χώρες για συμμετοχή τους στον EastMed. Ακόμα, απαντώντας σε διάφορες τοποθετήσεις ότι μέχρι να βγάλει η Κύπρος φυσικό αέριο θα μας έχουν ξεπεράσει τα γεγονότα, οι τιμές θα πέσουν και δεν θα είναι πλέον εκμεταλλεύσιμα τα αποθέματα μας, ανέφερε ότι το φυσικό αέριο θα εξακολουθήσει να χρησιμοποιείται αρκετά ευρέως σε χώρες της Ασίας και της Ανατολικής Ευρώπης μέσα στις επόμενες δεκαετίες και επομένως υπάρχει περιθώριο για να εκμεταλλευτούμε τους φυσικούς μας πόρους.

Από την πλευρά του, ο Υπουργός Εθνικών Υποδομών, Ενέργειας και Υδάτινων Πόρων του Ισραήλ, Γιουβάλ Στάινιτζ, ανέφερε ότι ο αγωγός EastMed μπορεί να είναι έτοιμος σε πέντε χρόνια, χαρακτηρίζοντας το έργο αυτό ως εξαιρετικά σημαντικό. Ακόμη, πρόσθεσε ότι «έχουμε αρκετό φυσικό αέριο για να δικαιολογήσουμε όχι μόνο έναν αγωγό EastMed αλλά μαζί με την Κύπρο μπορούμε να δικαιολογήσουμε ακόμα και δυο ή τρεις τέτοιους αγωγούς». Εξαιρετικά σημαντική χαρακτήρισε και την ηλεκτρική διασύνδεσή Κύπρου, Ελλάδας και Ισραήλ, μέσω του αγωγού EuroAsia Interconnector.

EastMed: Ενδιαφέρον από Ευρώπη 

Αναλυτικότερα, η Νατάσα Πηλείδου αναφερόμενη στον αγωγό EastMed, έκανε λόγο για προσπάθεια που έγινε πρόσφατα από τον υπουργό Ενέργειας του Ισραήλ, με στόχο την προσέγγιση και άλλων χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ανατολικής Ευρώπης, για πιθανή συμπερίληψη τους στο έργο. Υπήρξε κατ’ αρχήν έντονο ενδιαφέρον και ως αποτέλεσμα τούτου, πραγματοποιήθηκε τηλεδιάσκεψη, στην οποία πέραν της Κύπρου, της Ελλάδας και του Ισραήλ, συμμετείχαν η Βουλγαρία, η Ουγγαρία και η Σερβία. Οι έξι χώρες με κοινή τους δήλωση εξέφρασαν τη στήριξή τους στο έργο του αγωγού αερίου EastMed και οι πλείστες εξ αυτών επέδειξαν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για να συμμετάσχουν.

Περαιτέρω, οι Υπουργοί Ενέργειας της Κύπρου, του Ισραήλ, της Ελλάδας, της Βουλγαρίας, της Ουγγαρίας και της Σερβίας συμφώνησαν ότι ο αγωγός EastMed αποτελεί βιώσιμη και στρατηγική επιλογή για ενίσχυση της ασφάλειας προμήθειας φυσικού αερίου τόσο της Ανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης όσο και της Μεσογείου, αξιοποιώντας υφιστάμενες και μελλοντικές περιφερειακές υποδομές αερίου.

Σημειώνεται ότι στην τηλεδιάσκεψη το παρών έδωσε και η Ρουμανία, ωστόσο δεν υπέγραψε την κοινή δήλωση. 

Ισραήλ: Έτοιμος σε πέντε χρόνια ο αγωγός 

Εξάλλου από την πλευρά του, ο Υπουργός Εθνικών Υποδομών, Ενέργειας και Υδάτινων Πόρων του Ισραήλ, Γιουβάλ Στάινιτζ, ανέφερε ότι ο αγωγός EastMed μπορεί να είναι έτοιμος σε πέντε χρόνια, χαρακτηρίζοντας το έργο αυτό ως εξαιρετικά σημαντικό.

Ο κ. Στάινιτζ είπε πως το Ισραήλ έχει ένα τεράστιο πλεόνασμα φυσικού αερίου. «Έχουμε αρκετό για να δικαιολογήσουμε όχι μόνο έναν αγωγό EastMed αλλά θεωρώ πως μαζί με την Κύπρο μπορούμε να δικαιολογήσουμε ακόμα και δυο ή τρεις τέτοιους αγωγούς», επεσήμανε, δίνοντας έτσι ψήφο εμπιστοσύνης στον αγωγό.

Ερωτηθείς αν το Ισραήλ είναι ικανοποιημένο από την πρόοδο σε ό,τι αφορά την προώθηση του αγωγού EastMed, ο κ. Στάινιτζ είπε πως αφού έχασαν πολλά χρόνια ευκαιριών, Ισραήλ, Κύπρος και Ελλάδα αποφάσισαν να ενώσουν τις δυνάμεις τους και να βοηθήσουν η μια χώρα την άλλη στην οικονομική ανάπτυξη με όλα τα μέσα. Ο αγωγός EastMed, πρόσθεσε, θα καταστήσει δυνατό για το Ισραήλ και την Κύπρο να εξάγουν φυσικό αέριο κατευθείαν στην Ευρώπη, την Ελλάδα και την Ιταλία, και από την Ελλάδα και την Ιταλία στα Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη. Έτσι αυτό είναι ένα εξαιρετικά σημαντικό έργο.

Έχει μέλλον το φυσικό αέριο; 

Αναπόφευκτα ωστόσο υπάρχουν και οι αντίθετες φωνές τόσο γύρω από τον EastMed όσο και από το φυσικό αέριο και τις προοπτικές του, δεδομένου μάλιστα ότι η τιμή του ακολουθεί πτωτική πορεία στις αγορές. Υπάρχει λοιπόν μέλλον για το φυσικό αέριο, ή όπως υποστηρίζουν κάποιοι, μέχρι να βγάλει το δικό της αέριο η Κύπρος, αυτό δεν θα έχει αξία στην παγκόσμια αγορά και τα γεγονότα θα μας ξεπεράσουν; Η Νατάσα Πηλείδου τοποθετήθηκε επί τούτου. “Πιστεύω ότι το φυσικό αέριο θα εξακολουθήσει να χρησιμοποιείται αρκετά ευρέως σε χώρες της Ασίας και της Ανατολικής Ευρώπης μέσα στις επόμενες δεκαετίες και υπάρχει περιθώριο για να εκμεταλλευτούμε τους φυσικούς μας πόρους. Γι’ αυτό και ως κράτος έχουμε υποχρέωση να εξετάσουμε και να ωριμάσουμε όλες τις επιλογές αξιοποίησης των κοιτασμάτων μας. Βεβαίως τη δυνατότητα ανάπτυξης θα την κρίνει στο τέλος η βιωσιμότητα των έργων, που εξαρτώνται από το κόστος των υποδομών, από τις τιμές του φυσικού αερίου και τις δυνατότητες εξαγωγής. Ως κυβέρνηση προσπαθούμε να κάνουμε όσο πιο φιλικό το κλίμα για τους επενδυτές για να δώσουμε τη δυνατότητα ανάπτυξης των κοιτασμάτων μας, προστατεύοντας παράλληλα τα συμφέροντα της ΚΔ”.

Και οι ενστάσεις 

Την άποψη ότι η αξιοποίηση του φυσικού αερίου του κοιτάσματος Αφροδίτη δεν μπορεί να γίνει με το σχέδιο που καταρτίστηκε πριν από δέκα χρόνια, εξέφρασε ο ειδικός επί ενεργειακών θεμάτων Χαράλαμπος Έλληνας. Ο κ. Έλληνας ανέφερε πως εκείνοι οι σχεδιασμοί είναι εκτός εποχής λαμβάνοντας υπόψη τις σημερινές χαμηλές τιμές του φυσικού αερίου σε συνάρτηση με τις εξελίξεις που φέρνει η ευρωπαϊκή πράσινη συμφωνία και η επένδυση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Ο κ. Έλληνας χαρακτήρισε ακόμη αβέβαιο το μέλλον του κυπριακού κοιτάσματος Αφροδίτη και είπε ότι όσο περνά ο χρόνος τόσο μειώνονται οι πιθανότητες για βιώσιμη αξιοποίηση του.

Όσον αφορά τον EastMed, ο κ. Έλληνας τον χαρακτήρισε ως ένα «πολιτικό αγωγό», σημειώνοντας ότι η βιωσιμότητα του είναι αμφίβολη ιδιαίτερα με τις τιμές των 5-6 δολαρίων που επικρατούν σήμερα στην Ευρώπη. Ο ΕastMed χρειάζεται τιμή 8 δολαρίων για να γίνει βιώσιμος, κάτι που δεν αναμένεται να γίνει τα επόμενα 20 χρόνια λαμβάνοντας υπόψη τις επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τους στόχους που έχει θέσει η Ευρώπη για εκμηδενισμό της εκπομπής ρύπων μέχρι το 2050.

Η συμφωνία για Αφροδίτη – Ισάι 

Στο πλαίσιο των κατευθυντήριων γραμμών στη βάση των οποίων οι εταιρείες που δραστηριοποιούνται στα τεμάχια «Αφροδίτη» και «Ισάι» θα μπορούν  να αρχίσουν διαπραγματεύσεις για την εμπορική εκμετάλλευση τους κατέληξαν Κύπρος και Ισραήλ ενώ η συμφωνία που θα επιτευχθεί μεταξύ των εταιρειών θα επικυρωθεί από τις δύο κυβερνήσεις όπως ανακοίνωσαν η Υπουργός Ενέργειας Νατάσα Πηλείδου και ο Ισραηλινός ομόλογός της Γιούβαλ Στάινιτς.

Ειδικότερα, όπως ανέφερε ο κ. Στάινιτς, «μετά από χρόνια ατελείωτων και άκαρπων συνομιλιών και διαπραγματεύσεων, πιστεύουμε ότι επιτεύχθηκε σημαντική πρόοδος» στο θέμα και εξήγησε πως «η γενική ιδέα είναι ότι οι δύο κυβερνήσεις θα επιτρέψουν στις εταιρείες που δραστηριοποιούνται και στις δύο πλευρές των συνόρων, τη γραμμή μεταξύ της ΑΟΖ της Κύπρου και του Ισραήλ, να κάτσουν μαζί για το επόμενο εξάμηνο και να προσπαθήσουν να βρουν εμπορικές ρυθμίσεις μεταξύ τους». Αυτές, συνέχισε, «θα υποβληθούν αργότερα στις δύο κυβερνήσεις για έγκριση» και εξέφρασε την πεποίθηση ότι «υπάρχει μια δίκαιη πιθανότητα οι εμπορικές εταιρείες να βρουν» κάποια συμφωνία μεταξύ τους, που θα είναι ευκολότερο στη συνέχεια για τις κυβερνήσεις Κύπρου και Ισραήλ να εξετάσουν και να εγκρίνουν.

EuroAsia και EuroAfrica Interconnector 

Ένα ιδιαίτερα σημαντικό βήμα στη διαδικασία για την υλοποίηση του EuroAsia Interconnector πραγματοποιήθηκε πριν από μερικές μέρες. Συγκεκριμένα, Κύπρος, Ισραήλ και Ελλάδα υπέγραψαν μνημόνιο συναντίληψης (MoU) για την ηλεκτρική διασύνδεση των τριών χωρών μέσω του αγωγού EuroAsia Interconnector, κάνοντας ένα ακόμη βήμα προς την υλοποίηση του έργου, που περιλαμβάνεται στα έργα κοινού ενδιαφέροντος (PCI) και είναι επιλέξιμο για ευρωπαϊκή χρηματοδότηση από τη Διευκόλυνση Συνδέοντας την Ευρώπη.

Πρόκειται για ένα έργο, το οποίο στοχεύει στον τερματισμό της ενεργειακής απομόνωσης της Κύπρου, το ηλεκτρικό δίκτυο της οποίας θα διασυνδεθεί με τα αντίστοιχα δίκτυα του Ισραήλ και της Ελλάδας μέσω υποθαλάσσιου καλωδίου υψηλής τάσης συνεχούς ρεύματος (HDVC) 1.208 χιλιομέτρων.

Όπως είπε η κ. Πηλείδου, η πρώτη φάση του έργου αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία το 2025 και δεν θα συνδέσει μόνο την Κύπρο με τα ενεργειακά δίκτυα της Ασίας και της Ευρώπης, αλλά θα συνεισφέρει στην ολοκλήρωση της ευρωπαϊκής εσωτερικής αγοράς.

Ο Έλληνας Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας χαρακτήρισε το έργο ως ιστορικής σημασίας, καθώς φιλοδοξεί να καταστεί ο πρώτος ηλεκτρικός αυτοκινητόδρομος διπλής κατεύθυνσης με αυξανόμενο όγκο πράσινης ενέργειας από την ανατολική μεσόγειο στο ενιαίο (ευρωπαϊκό) ηλεκτρικό δίκτυο, ενώ ταυτόχρονα τερματίζει την ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου και την ηλεκτρική απομόνωση του Ισραήλ.

Στο μεταξύ, την υποστήριξη των ΗΠΑ στη συμφωνία για την υποθαλάσσια ηλεκτρική σύνδεση Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ, εξέφρασε ο εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Απαντώντας σε ερώτηση της ανταποκρίτριας του SKAI στην Ουάσιγκτον, ο εκπρόσωπος ανέφερε ότι «είμαστε υποστηρικτικοί στη σύνδεση των ηλεκτρικών δικτύων διανομής της ηπειρωτικής Ευρώπης με την Κύπρο και το Ισραήλ μέσω του Euro-Asia Interconnector, ως μία οικονομικά αποδοτική και ευέλικτη διαδρομή, η οποία μπορεί να χρησιμοποιηθεί όχι μόνο για ηλεκτρισμό αλλά και ως πλατφόρμα εκμετάλλευσης άλλων, Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας».

Εξάλλου, σύμφωνα με πληροφορίες, αναμένεται πριν το τέλος Μαρτίου να πραγματοποιηθεί η τηλεδιάσκεψη σε τεχνοκρατικό επίπεδο για οριστικοποίηση του κειμένου του Μνημονίου Συναντίληψης (MoU) για τον EuroAfrica interconnector.

Μετά την οριστικοποίηση από τους τεχνοκράτες του κειμένου του Μνημονίου για τον EuroAfrica interconnector, ο οποίος θα ενώνει τα ηλεκτρικά δίκτυα της Αιγύπτου με την Ευρώπη, μέσω της Κύπρου και της Ελλάδας, θα πραγματοποιηθεί ειδική τελετή υπογραφής από τους αρμόδιους Υπουργούς των τριών χωρών που εμπλέκονται στο έργο, Κύπρου, Αιγύπτου και Ελλάδας.

Της Νικολέττας Λιβέρα